Ο διαγωνισμός αυτός παρουσίαζε ορισμένες καινοτομίες. Κατ’αρχήν ήταν διαδικτυακός, πράγμα που σημαίνει ότι οι συμμετέχοντες έπρεπε να αποστείλουν τα έργα τους μέσω διαδικτύου. Αυτό από μόνο του δεν συνιστά πρωτοτυπία, αφού διαγωνισμοί μέσω διαδικτύου έχουν ήδη οργανωθεί πολλές φορές. Η ιδιαιτερότητα συνίστατο στο γεγονός ότι η επιλογή των έργων γινόταν από το ίδιο το κοινό. Ο κάθε επισκέπτης των σχετικών ιστοσελίδων μπορούσε δηλαδή να ψηφίσει τις φωτογραφίες που του άρεσαν και αυτές που συγκέντρωναν τους περισσότερους βαθμούς κέρδιζαν τα βραβεία του «κοινού» και παράλληλα προκρίνονταν για να αξιολογηθούν από την κριτική επιτροπή, που θα έδινε τα βραβεία των κριτών.

      Με τον τρόπο αυτό κατέστη σαφές, ότι η φωτογραφία αποτελεί μία «λαϊκή» τέχνη απευθυνόμενη όχι σε ειδήμονες αλλά στο ίδιο το κοινό, το οποίο είχε επιτέλους την δυνατότητα να αξιολογήσει τα έργα απευθείας, με βάση τα δικά του αισθητικά κριτήρια. Σε τελική ανάλυση, ο πρωταρχικός σκοπός της τέχνης είναι να δημιουργεί αισθητικά αποτελέσματα ικανά να κεντρίσουν το ενδιαφέρον του κοινού και όχι τα ακαδημαϊκά σχόλια των κριτικών. Η προσέγγιση αυτή γίνεται ευκολότερα αντιληπτή, αν αναλογιστεί κανείς τι συμβαίνει σε άλλες μορφές εικαστικής δημιουργίας. Ακούμε συχνά τα εύσημα για έναν πίνακα μοντέρνας ζωγραφικής, τα οποία συχνά συνοδεύονται από τα ειρωνικά ή τουλάχιστον απαξιωτικά σχόλια του κοινού : «μα αυτό είναι μια μουτζούρα !». Αντίστοιχα διαβάζουμε σε περιοδικά διθυραμβικές κριτικές για τις τελευταίες δημιουργίες ενός σχεδιαστή μόδας, την στιγμή που οποιαδήποτε γυναίκα έβγαινε στο δρόμο φορώντας κάτι τέτοιο, θα προκαλούσε τουλάχιστον το γέλιο, ακόμη κι αν το έκανε σε περίοδο καρναβαλιού ! Ίσως τελικά η τέχνη πρέπει να ξεφύγει από τα πολυτελή σαλόνια και τις ακαδημαϊκές αίθουσες και να ξαναγυρίσει εκεί απ’όπου ξεκίνησε και εκεί που προορίζεται, δηλαδή στον άνθρωπο ! Τον σκοπό αυτό πέτυχε πιστεύω σε ποσοστό 100% η οργάνωση του συγκεκριμένου διαγωνισμού.

      Η «λαϊκή» όμως προσέγγιση των οργανωτών καταφάνηκε και από ένα άλλο στοιχείο, εξίσου σημαντικό. Η συμμετοχή στον διαγωνισμό ήταν δωρεάν. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι ένα δικαίωμα συμμετοχής της τάξεως των 10 ευρώ, που μπορεί να φαντάζει ασήμαντο για τον μέσο ευρωπαίο, δεν παύει να αποτελεί έναν μηνιαίο ίσως μισθό για κάποιον άλλο, ο οποίος αυτομάτως θα αδυνατούσε να συμμετάσχει. Είναι δε άξιο προσοχής το γεγονός ότι, μεταξύ των βραβευθέντων έργων, τα περισσότερα προέρχονταν από δημιουργούς, που υπό άλλες συνθήκες δεν θα είχαν καν την δυνατότητα να λάβουν μέρος, εξαιτίας της αδυναμίας τους να καταβάλουν το δικαίωμα συμμετοχής.

      Πέραν της προώθησης της φωτογραφίας και της επαναφοράς της εκεί όπου πρέπει να βρίσκεται, ο διαγωνισμός αυτός όμως πέτυχε και έναν άλλο στόχο. Την προβολή της ίδιας της Κύπρου. Μέσα από τις ιστοσελίδες του διαγωνισμού, οι επισκέπτες είχαν την δυνατότητα να μάθουν για την Κύπρο, να την γνωρίσουν, να κατανοήσουν τα προβλήματά της. Πολλοί από αυτούς ενδεχομένως θα ενδιαφερθούν να την επισκεφθούν άμεσα και από κοντά. Η σημασία του εγχειρήματος αυτού είναι ιδιαίτερη, αφού μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες επιτυγχάνεται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο η προβολή των τουριστικών, πολιτιστικών αλλά και πολιτικών πτυχών ενός τόπου, κάτι που ασφαλώς έχουν υπ’όψιν τους οι ιθύνοντες, είτε βρίσκονται στον Οργανισμό Τουρισμού είτε στο Υπουργείο Εξωτερικών. Μέσα από το κανάλι του πολιτισμού είναι πολύ πιο εύκολο και αποτελεσματικό να διοχετευθούν πρότυπα και ιδέες και ειδικά όταν απευθύνονται σε αποδέκτες που λίγα γνωρίζουν για την προβαλλόμενη χώρα.

      Τα θέματα που κάλυπτε ο διαγωνισμός αυτός ήταν δύο, ελεύθερο και περιβάλλον. Παρά το γεγονός ότι το ειδικό θέμα ήταν αρκετά δύσκολο, μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ότι στο σύνολό τους οι φωτογραφίες που διακρίθηκαν σε αυτό ήταν ανώτερης ποιότητας από το ελεύθερο θέμα. Ίσως τελικά αυτό σημαίνει ότι υπάρχει αυξημένη ευαισθησία πλέον σε θέματα περιβάλλοντος. Ίσως σημαίνει επίσης ότι ο διαγωνισμός αυτός πέτυχε και έναν τρίτο στόχο, την περαιτέρω ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα περιβαλλοντολογικής πολιτικής.

      Ελπίζω, αν και το θεωρώ αυτονόητο, ότι ο διαγωνισμός αυτός δεν θα σταματήσει εδώ αλλά θα επαναληφθεί και μάλιστα σε ετήσια βάση. Σε επόμενη διοργάνωση θα πρότεινα τα βραβεία να μην είναι χρηματικά αλλά να συνίστανται στην πρόσκληση των νικητών στην Κύπρο. Ένα ποσόν της τάξεως των 500-1000 ευρώ που συνοδεύει κάποιο βραβείο μπορεί να είναι λίγο ή πολύ σημαντικό για κάποιον, όμως σταματά εκεί. Μετά από μία εβδομάδα κανείς δεν θυμάται πλέον τίποτε. Αντίθετα μια πρόσκληση για δωρεάν παραμονή μερικών ημερών στην Κύπρο έχει πολύ μεγαλύτερη διάρκεια και απήχηση και μάλιστα όχι μόνο στον νικητή αλλά και στο περιβάλλον του. Τουλάχιστον έναν μήνα πριν το ταξίδι ο νικητής και οι οικείοι του θα ενδιαφερθούν να μάθουν τι είναι αυτή η Κύπρος, πού βρίσκεται, θα πάρουν πληροφορίες από χάρτες, έντυπα, το διαδίκτυο κλπ., προκειμένου να ενημερωθούν για το μέρος αυτό. Αλλά και τουλάχιστον δύο μήνες μετά την επιστροφή του, ο νικητής θα γίνει ο καλύτερος πρεσβευτής της Κύπρου στην χώρα του, αφού θα μεταφέρει τις εντυπώσεις του, τις εμπειρίες του αλλά, το κυριότερο, και τις δικές του φωτογραφίες, που θα απεικονίζουν την παραδοσιακή Κύπρο, τις φυσικές ομορφιές και την φιλοξενία των κατοίκων της αλλά και την σύγχρονη Κύπρο, τα προβλήματά της, την πράσινη γραμμή. Πιστεύω ότι καλύτερη διαφήμιση με μικρότερο κόστος δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί.

      Η συμμετοχή μου στην κριτική επιτροπή αποτέλεσε για εμένα μία ιδιαίτερη και αξέχαστη εμπειρία, αναμφισβήτητα και ένα πρότυπο προς μίμηση. Ο αριθμός των συμμετοχών αλλά και των επισκέψεων στις σχετικές ιστοσελίδες πιστεύω ότι δικαίωσε τους οργανωτές, τους οποίους γνώρισα από κοντά, και ομολογώ ότι δούλεψαν για περισσότερο από έναν χρόνο ασταμάτητα. Γνώρισα όμως και αρκετούς από τους «αφανείς» εθελοντές, χωρίς την βοήθεια των οποίων η διοργάνωση και διεξαγωγή του διαγωνισμού θα ήταν αδύνατη και οι οποίοι, για τον λόγο αυτόν, αξίζουν συγχαρητήρια.

      Είμαι βέβαιος ότι η επιτυχία της φετινής διοργάνωσης θα κεντρίσει το ενδιαφέρον περισσότερων χορηγών του ιδιωτικού και του δημόσιου φορέα, οι οποίοι θα συνεισφέρουν του χρόνου περισσότερο, ώστε μέσα στα επόμενα 3 έτη ο διαγωνισμός αυτός να καταστεί πλέον θεσμός στα διεθνή δεδομένα, την προκήρυξη του οποίου θα αναμένουν κάθε χρόνο με αγωνία οι φωτογράφοι σε όλο τον κόσμο. 
 

Γιάννης Λυκούρης, AFIAP EsFIAP

Σύνδεσμος της Ελλάδας στην FIAP